İran: Saldırı olursa Basra Körfezi’ne mayın döşenecek

ABD ve İsrail’in İran‘a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmalar 24. gününde devam ederken, ABD Başkanı Donald Trump’tan dikkat çeken bir çıkış geldi. Trump, İran‘ı küresel enerji ticaretinin kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı üzerinden tehdit etti.

Trump, “Eğer İran, şu andan itibaren 48 saat içinde, herhangi bir tehdit olmaksızın, Hürmüz Boğazı’nı tamamen açmazsa, ABD en büyüğünden başlayarak İran‘ın çeşitli enerji santrallerini vurup yok edecek” dedi.

İRAN’DAN SERT YANIT

Tahran yönetimi ise bu açıklamalara gecikmeden karşılık verdi. İran Savunma Konseyi, Hürmüz Boğazı’na ilişkin yaptığı açıklamada, olası saldırılara karşı “yıkıcı” yanıt verileceğini duyurdu.

“BASRA KÖRFEZİVE HÜRMÜZ BOĞAZINA MAYIN DÖŞERİZ”

Konsey tarafından yayımlanan bildiride, İran kıyılarına veya adalarına yönelik herhangi bir saldırı girişiminin, Basra Körfezi’ndeki tüm geçiş noktalarının deniz mayınlarıyla kapatılmasıyla sonuçlanacağı belirtildi. Açıklamada, bu senaryoda yalnızca Hürmüz Boğazı’nın değil, tüm Basra Körfezi’nin fiilen ulaşıma kapanabileceği vurgulandı.

GEÇMİŞE GÖNDERME: “MAYINLAR TEMİZLENEMEDİ”

İran, 1980’li yıllarda sınırlı sayıdaki deniz mayınının dahi temizlenemediğini hatırlatarak, olası bir mayınlama durumunun uzun süreli etkiler yaratacağına dikkat çekti.

GEÇİŞ İÇİN “İRAN’LA KOORDİNASYON” ŞARTI

Açıklamada, savaş dışı ülkelerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişinin ancak İran’la koordinasyon halinde mümkün olacağı ifade edildi. İran yönetimi, ülke genelinde tüm güçlerin liderlik emri doğrultusunda hareket edeceğini ve direnmeye hazır olduğunu bildirdi.

HÜRMÜZ BOĞAZININ ÖNEMİ

Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan 33 kilometre genişliğindeki Hürmüz Boğazı, dünya deniz geçitleri arasında en stratejik su yollarından biri olarak öne çıkıyor. Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) akışının önemli bir bölümü bu dar geçitten sağlanıyor.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) 2025 verilerine göre, Hürmüz Boğazı’ndan günlük 20 milyonu varili aşkın ham petrol ve petrol ürünü geçiyor. Bu miktar, dünya sıvı petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geliyor.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) verileri de benzer şekilde, küresel petrol ticaretinin beşte birinin bu hat üzerinden gerçekleştiğini ortaya koyuyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI FİİLEN KAPALI

İran ile ABD arasında müzakere süreci devam ederken ABD ve İsrail’in İran’a başlattığı saldırılar sonrasında çatışma bölgeye yayıldı. İran, İsrail’in yanı sıra bölgedeki ABD üslerine ve hedeflerine saldırılar düzenledi.

Bununla birlikte İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemi geçişlerini de fiilen engelledi. Devrim Muhafızları Ordusu, VHF radyo yayınlarıyla gemilere “Hiçbir gemi geçiş yapamaz” ve “Geçişe izin verilmiyor” uyarıları yaptı.

Avrupa Birliği’nin Aspides deniz misyonu yetkilisi, bu mesajların IRGC’den geldiğini doğruladı. İngiliz Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) ise resmi bir kapanma bildirimi olmadığını duyurdu.

İran tarafı da resmi tam kapanma ilan etmedi. Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Al Jazzera’ya yaptığı açıklamada, “Şu aşamada boğazı kapatma veya süyrüseferi engelleme niyetimiz yok.” açıklaması yaptı. Buna karşılık İran Silahlı Kuvvetleri, Boğaz’da Umman açıklarında Skylight adlı bir petrol tankerini “uyarılara dikkat etmediği” gerekçesiyle vurdu ve tanker batmaya başladı.

Küresel deniz trafiğini izleyen “MarineTraffic”e göre, Boğazdaki trafik yüzde 40-70 oranında azaldı. 150-250’den fazla tanker (ham petrol, LNG, ürünler) demir attı, U dönüşü yaptı veya açık sularda bekliyor.

Uluslararası sigorta şirketleri risk nedeniyle poliçe iptalleri veya prim artışları ilan etti.

Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapatılması petrolün fiyatında da artışa neden oldu.